Waar komt de naam Zeemanspot vandaan?

De motorreddingboot Zeemanspot heeft een bijzondere naam. Deze naam heeft alles te maken met de Tweede Wereldoorlog.

De eerste groep Nederlanders die onder druk werden gezet door de bezetter waren de families van de zeevarenden die weigerden terug te keren naar Nederland. Naar schatting bleven de meeste van de 18.000 zeelieden na 1940 weg. De rederijen werden in oktober 1941 geboden om het betalen van gages op zogenaamde week- en maandbrieven te stoppen. Als gevolg zouden de achtergebleven gezinnen alleen aanspraak kunnen maken op een minimale steun volgens de normen van Maatschappelijk Hulpbetoon.

Op verschillende plekken ontstonden spontane hulpcomités voor de betroffen families. Een vroeg voorbeeld is het Tromp Fonds, opgericht door de oud marineofficier Iman Jacob van den Bosch die in december 1940 in Eindhoven al was begonnen met het ondersteunen van de families van militair personeel, vissers en zeevarenden die na de meidagen van 1940 naar Engeland waren vertrokken. Vanwege het doel om speciaal bij de verjaardagen van de betrokkenen actief te zijn, werd die ook wel de “verjaardagspot” genoemd. Na de maatregelen van de Duitse bezetter tegen de families van zeevarenden werd toen de Zeemanspot opgericht onder leiding van Abraham Filippo, gezagvoerder bij de Holland-Amerika Lijn (HAL)

In januari 1942 vroeg Abraham Filippo, gezagvoerder bij de Holland-Amerika Lijn (HAL) aan de bankier Walraven van Hall om een “Zeelieden Fonds” op te zetten in Amsterdam. Van Hall bedacht dat men van de garantie van Londen gebruik kon maken als men een administratie bij kon houden van de verstrekte leningen. Deze administratie werd gebaseerd op waardeloze waardepapieren zoals verlopen aandelen of zilverbonnen. Walraven van Hall richtte zich voornamelijk op de contacten tussen de Zeemanspot en de illegaliteit terwijl zijn broer Gijs van Hall zorg droeg voor de administratie.

Een flinke bijdrage aan de Zeemanspot werd gegenereerd door de bezetter zelf, toen die op 13 maart 1943 alle bankbiljetten van 1000 gulden ongeldig verklaarde. De gebroeders Van Hall en Filippo zagen hun kans schoon om instellingen en individuen te helpen met het omwisselen van hun ongeldige bankbiljetten en voorzagen op die manier de Zeemanspot van extra inkomsten. In Amsterdam ging het kassaldo omhoog van 212.000 naar 785.000 gulden, terwijl in Rotterdam een reserve van 1 miljoen werd aangelegd. Door deze significante schaalvergroting ontstond de mogelijkheid om de financiële steun sterk uit te breiden naar andere groepen, zoals personen die getroffen waren door de Februaristaking, onderduikers, illegale pers, spionage, etc.

Hier scheidden de wegen tussen Filippo en de Van Halls en Van den Bosch. Filippo wilde gericht blijven op de originele doelgroep van de Zeemanspot terwijl anderen de mogelijkheid wilden benutten om op een veel grotere schaal de illegaliteit en het verzet te ondersteunen. Aldus werd het zogenaamde “Landrottenfonds” opgericht dat later de naam Nationaal Steun Fonds kreeg en onder leiding stond van Iman Jacob van den Bosch en Walraven van Hall.

De Zeemanspot heeft voor ongeveer 4700 gezinnen van koopvaarders gezorgd, 1400 van marine personeel en 300 gezinnen van leden van de landmacht met een totaal budget van fl. 5.200.000.

Na de oorlog
Na de oorlog is de Zeemanspot opgeheven en zijn de gelden geschonken aan twee reddingsmaatschappijen: De Koninklijke Zuid-Hollandsche Maatschappij tot Redding van Schipbreu­kelingen (KZHMRS) en de Koninklijke Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij (KNZHRM). Nadat twee bekende Rotterdammers een substantiële bijdrage hadden geleverd aan “De Zeemanspot” was het mogelijk daarvan de bouw van de reddingboot “De Zeemanspot” te realiseren.

De 21 meter lange ‘Zeemanspot’ is gebouwd in 1972 met twee GM Dieselmotoren, 6VA-271 van elk 200 pk. Begin 2003 is de boot uit dienst genomen door de KNRM en verkocht aan twee particulieren. In mei 2013 werd de boot door deze particulieren verkocht en door de nieuwe eigenaar in beheer gegeven aan de Stichting Instandhouding Motorreddingboot De Zeemanspot.

De Stichting en de daaraan verbonden vrijwilligers onderhouden de boot en zetten die in voor vaartochten, onderwijs ten behoeve van jongeren die voor een werkkring op zee kiezen en voor asverstrooiingen op de Noordzee en  Waddenzee. Belangrijk daarbij, is het ‘levend houden’ en uitdragen van verhaal over De Zeemanspot in de Tweede Wereldoorlog. Sinds 2014 maakt de boot deel uit van het Helders Historische Reddingboten Collectief, 
het samenwerkingsverband van de ‘Dorus Rijkers’, de ‘Javazee’ en ‘De Zeemanspot’.

Voor meer info over de Zeemanspot kijk je hier

RVEN
EOC